مشهد، دومین کلان‌شهر پهناور ایران پس از تهران و مرکز استان خراسان رضوی، با جمعیتی نزدیک به ۳ میلیون نفر، یکی از مهم‌ترین مقاصد مذهبی و فرهنگی جهان اسلام به‌شمار می‌رود. این شهر در سال ۱۳۸۸ خورشیدی به عنوان «پایتخت معنوی ایران» و از سوی سازمان آیسسکو در سال ۲۰۱۷ به عنوان «پایتخت فرهنگ اسلامی» برگزیده شد.

قلب تپنده تشیع

مشهد میزبان حرم مطهر امام رضا(ع)، هشتمین امام شیعیان است که سالانه پذیرای بیش از ۳۰ میلیون زائر از ایران و سراسر جهان می‌باشد. این حرم، نه تنها یک مکان مذهبی، بلکه کانونی برای فعالیت‌های علمی، فرهنگی و اجتماعی است.

تاریخ پر فراز و نشیب

شکل‌گیری شهر مشهد به قرن سوم هجری بازمی‌گردد، زمانی که علویان و شیعیان در اطراف مرقد امام رضا(ع) ساکن شدند و به تدریج شهر «مشهدالرضا» پدید آمد.

• قرن چهارم: در دوره غزنویان، امیر سبکتکین حرم را ویران کرد، اما پس از وی، سلطان محمود غزنوی آن را بازسازی نمود.

• قرن پنجم و ششم: در زمان سلجوقیان حرم مورد احترام بود، هرچند درگیری‌هایی منجر به آسیب‌هایی شد که به سرعت ترمیم گردید.

• قرن هفتم: با حمله مغولان، شهرهای اطراف ویران شدند، اما مشهد به عنوان مکانی امن باقی ماند.

• قرن هشتم و نهم: در عصر تیموریان، مشهد رونق یافت و بناهای مهمی مانند مسجد گوهرشاد توسط گوهرشاد بیگم ساخته شد.

• قرن دهم و یازدهم: با رسمیت یافتن مذهب شیعه در دوره صفویه، مشهد به کانون تشیع تبدیل شد و توسعه چشمگیری یافت.

• قرن دوازدهم: در دوره افشاریان، نادرشاه افشار مشهد را پایتخت ایران قرار داد و بر آبادانی آن افزود.

• قرن سیزدهم: در زمان قاجار، با انتقال پایتخت به تهران، توسعه مشهد ادامه یافت، اما متأسفانه در اواخر این دوره، حرم مورد حمله روس‌ها قرار گرفت.

• قرن چهاردهم تاکنون: در دوره پهلوی و پس از انقلاب اسلامی، مشهد با احداث زیرساخت‌های مدرن مانند فرودگاه، راه‌آهن و شبکه گسترده جاده‌ای، توسعه مستمری را تجربه کرده است.

جاذبه‌های مهم

• حرم مطهر امام رضا(ع): شامل صحن‌های قدیم و جدید، رواق‌ها، گنبد طلا و مناره‌های تاریخی.

• مسجد گوهرشاد: از شاهکارهای معماری ایرانی-اسلامی.

• موزه آستان قدس رضوی: گنجینه‌ای از قرآن‌های نفیس، فرش‌های تاریخی و آثار هنری.

• پارک‌ها و تفرجگاه‌ها: مانند پارک ملت و کوهسنگی.

• مراکز علمی و دانشگاهی: مانند دانشگاه فردوسی مشهد.

• بازارهای سنتی و مراکز خرید: مانند بازار رضا(ع).

اقتصاد و صنعت

اقتصاد مشهد بر پایه صنعت گردشگری مذهبی استوار است و در کنار آن، صنایعی مانند تولید فرش، صنایع غذایی، کشاورزی و فناوری اطلاعات نیز رونق دارند.

دسترسی

مشهد از طریق فرودگاه بین‌المللی، ایستگاه راه‌آهن و شبکه بزرگراهی به خوبی به سایر شهرهای ایران و جهان متصل است.

جمع بندی